Có một thành phố trong lòng dân tộc Việt không tồn tại như một đô thị ồn ã, phồn hoa thông thường, mà như một bản ngâm trầm, một bức tranh thủy mặc nhuốm màu thời gian. Đó là Huế, mảnh đất kinh kỳ một thời, nơi hội tụ linh khí non sông và thăng trầm lịch sử. Nói đến Huế, người ta không chỉ nói đến một địa danh, mà nói đến một không gian văn hóa, một trạng thái tâm hồn, một “Huế của ta” rất riêng, rất thẳm sâu.
“Của ta” – Hai tiếng khẳng định một sở hữu thiêng liêng
Nó không phải sự chiếm hữu vật chất, mà là sự đồng nhất, hòa nhập giữa con người với mảnh đất này. Huế là của ta, bởi ta đã gửi vào đó hồn cốt, ký ức và những rung cảm tinh tế nhất. Huế của ta là dòng Hương Giang lững lờ trôi, như một dải lụa mềm ôm ấp lấy thành quách, đồi núi. Sông Hương không ồn ào, cuồn cuộn như những dòng sông khác, nó hiền hòa, tĩnh lặng, mang vẻ đẹp của một người con gái dịu dàng, e ấp.
Thuyền rồng trên sông giờ chỉ còn trong tích cũ, nhưng tiếng mái chèo khua nước trong đêm, tiếng ca Huế da diết vẫn như vang vọng đâu đây, khiến lòng người chợt lắng lại, xao xuyến. Dòng sông ấy chứng kiến bao đổi thay, bao cuộc bể dâu, nhưng vẫn thủy chung chở che, tô điểm cho Huế một nét đẹp mơ màng, huyền ảo.
Đại Nội với Ngọ Môn đồ sộ, điện Thái Hòa lộng lẫy, những thành quách rêu phong cổ kính… Tất cả không chỉ là đá, là gạch, mà là những trang sử sống động. Bước chân vào không gian ấy, ta như nghe thấy tiếng bước chân của các bậc đế vương, tiếng triều nghi lễ lạt, và cả tiếng thở dài của lịch sử qua những cuộc binh biến, thăng trầm.
Mỗi viên gạch, mỗi bức tường đều thấm đẫm hồn thiêng sông núi và mồ hôi, xương máu của tiền nhân. Huế không khoe mẽ sự giàu sang hào nhoáng, mà phô bày vẻ đẹp của sự trầm mặc, suy tư. Vẻ đẹp ấy khiến người ta phải nín lặng, phải suy ngẫm về giá trị của thời gian và sự vô thường của vạn vật.
Vẻ đẹp của những lăng tẩm
Nhưng có lẽ, Huế của ta thấm thía nhất là ở chốn thâm nghiêm của những lăng tẩm. Lăng Khải Định kiên cố, lăng Tự Đức thơ mộng, lăng Minh Mạng hùng vĩ… Mỗi lăng tẩm là một thế giới nghệ thuật riêng, phản ánh tính cách và triết lý sống của vị vua nằm xuống.
Chúng không gợi cảm giác tang thương, chết chóc, mà là sự hòa hợp tuyệt vời giữa kiến trúc nhân tạo và thiên nhiên hữu tình. Đến thăm lăng, người ta chiêm nghiệm về cõi vĩnh hằng, về khát vọng bất tử của con người trước quy luật khắc nghiệt của tạo hóa. Đó là một nét rất Huế: sự chiêm nghiệm sâu sắc về nhân sinh.
Con người và văn hóa Huế
“Của ta” còn là Huế của con người. Người Huế không vội vã, ồn ào. Họ mang trong mình nhịp sống chậm rãi, nền nã. Giọng nói người Huế nhẹ nhàng, êm ái, với thanh điệu đặc trưng nghe như một lời ru. Tính cách họ là sự pha trộn giữa sự kiêu hãnh của dân kinh kỳ và nét trầm tư, sâu lắng của vùng đất từng chứng kiến nhiều biến cố.
Họ giữ gìn những nét văn hóa truyền thống một cách trân trọng, từ cách ăn mặc (áo dài tím Huế), đến ẩm thực, lễ hội. Ẩm thực Huế là một thế giới tinh tế, cầu kỳ, không chỉ no bụng mà còn no lòng, no mắt. Một bát bún bò Huế với hương vị đậm đà, sắc màu rực rỡ; những chiếc bánh bèo, bánh nậm, bánh lọc thanh cảnh, tinh khiết… Tất cả đều thể hiện cái hồn, cái tình của người làm ra nó.
Ca Huế, Nhã nhạc cung đình Huế không đơn thuần là âm thanh, mà là di sản phi vật thể, là tiếng lòng của bao thế hệ. Nhã nhạc cung đình trang trọng, uy nghi, thể hiện quyền uy và triết lý trị quốc của bậc đế vương. Ca Huế thì da diết, sâu lắng, mang đầy tâm trạng.
Nghe ca Huế trong một đêm trăng trên sông Hương, tiếng đàn, tiếng hát như hòa quyện vào gió, vào sóng nước, thấm sâu vào tận đáy lòng người thưởng thức, gợi lên bao nỗi niềm hoài cổ, về một thời vàng son đã qua. Đó là thứ âm nhạc khiến người ta phải lắng nghe bằng cả trái tim, bằng sự rung cảm tinh tế nhất.
Huế hôm nay và ngày mai
Tuy nhiên, Huế của ta hôm nay không chỉ có màu rêu phong cổ kính. Huế đang vươn mình trở thành một trung tâm văn hóa, du lịch năng động của cả nước. Những cây cầu hiện đại bắc qua sông Hương, những trường đại học, những khu đô thị mới mọc lên… Tất cả đang thổi một luồng sinh khí mới vào mảnh đất này.
Nhưng dù có đổi thay thế nào, cái hồn cốt của Huế – sự trầm tư, dịu dàng và sâu lắng – dường như vẫn nguyên vẹn. Huế biết cách giữ gìn di sản trong sự phát triển, để quá khứ và hiện tại cùng song hành, tôn vinh lẫn nhau.
Kết lại, “Huế của ta” là một khái niệm đa chiều, đa sắc. Đó là Huế của lịch sử vàng son và đau thương, của kiến trúc bề thế và trữ tình, của con người nền nã và sâu sắc, của ẩm thực tinh tế và âm nhạc du dương. Huế không thuộc về riêng ai, nhưng lại là “của ta” theo cách riêng của mỗi người.
Với du khách, đó là một điểm đến đáng nhớ. Với những người con xa xứ, đó là quê hương, là nỗi nhớ da diết khôn nguôi. Còn với những ai may mắn được sống và thấm đẫm không khí Huế, đó là một phần máu thịt, một phần tâm hồn.
Huế dạy cho ta bài học về sự chậm rãi để cảm nhận, về sự trầm lắng để suy tư, và về sự trân trọng những giá trị vĩnh cửu của văn hóa, lịch sử. Có lẽ, vẻ đẹp đích thực của Huế không nằm ở những gì hào nhoáng bên ngoài, mà nằm ở khả năng khiến cho bất kỳ ai đặt chân đến, sau những ồn ã, vội vã của cuộc sống thường nhật, đều có thể tìm thấy một chốn bình yên để lòng mình lắng đọng. Và rồi, khi ra đi, trong tim mỗi người đều mang theo một “Huế của ta” riêng biệt, một chút gì đó dịu dàng, cổ kính và đầy ám ảnh, như một khúc hoài cổ sẽ còn vang vọng mãi.
