UỐNG CẢ VẦNG TRĂNG

Đêm ấy, trên con thuyền nhỏ lênh đênh giữa lòng sông Hương khi thành phố đã chìm vào im lặng, tôi chợt thấm thía cái ý vị của hai chữ “uống trăng”.

Chúng tôi trìu mến gọi con thuyền ấy là “ngự thuyền” – một danh xưng mang đầy hoài niệm. Đó là bản phục chế độc bản, duy nhất tại Huế, dựa theo phong cách thuyền rồng của các vua chúa Nguyễn xưa. Hơn thế, chính chúng tôi đã nâng niu điểm xuyết thêm những đường nét rồng phượng, những tấm màn the mỏng, để con thuyền dù giữa thời hiện đại vẫn phảng phất cái hồn cung đình của một Huế xưa vương vấn.

Đêm xuống thật dịu dàng. Chúng tôi – những người bạn từ bốn phương tụ hội – cùng nhau rời bến Thương Bạc khi thành phố bắt đầu lên đèn. Trên khoang thuyền, một không gian của ăn uống, ca hát, trò chuyện dần mở ra. Tiếng cười nói hòa cùng tiếng máy nổ ìì từ bên ngoài vẳng đến, tiếng nước vỗ mạn thuyền, tạo nên một khúc nhạc du ngoạn đầy hỉ hoan. Nhưng có lẽ, cuộc vui nào rồi cũng đến lúc lắng xuống để cảm nhận…

Khi thuyền rời xa trung tâm chừng một cây số, cả một không gian khác mở ra. Ánh đèn điện hoa lệ dần thưa thớt rồi biến mất hẳn, nhường chỗ cho những mảng tối lớn bao trùm lên hai bên bờ. Nhìn về phía ấy, tôi chợt nhớ đến lời anh Đinh, người anh đáng kính của tôi – một người con ưu tú của Huế, đã nói trong một chiều lang thang cùng tôi:

Câu nói ấy bỗng vang lên trong tôi đầy day dứt. Bởi lẽ, chính trong những “mảng tối” ấy, tôi cảm nhận được Huế rõ nhất. Những rặng cây, những ngôi nhà cổ, những lăng tẩm âm thầm ẩn mình dưới ánh trăng, không phải là sự lạc hậu, mà là một không gian trầm mặc cần được giữ gìn. Chúng như những nhịp nghỉ cần thiết trong bản giao hưởng của đô thị, nơi lịch sử và hiện tại có thể đối thoại cùng nhau.

Và rồi, khi tiếng máy im bặt, con thuyền nhẹ nhàng trôi theo dòng nước, đêm Huế mới thực sự hiện ra với tất cả vẻ đẹp huyền diệu của nó. “Uống cả vầng trăng” – giờ đây không còn là một hình ảnh văn chương khoa trương nữa. Vầng trăng tháng ấy treo lơ lửng trên đỉnh đầu, ánh sáng của nó là thứ ánh bạc dịu dàng, tinh khiết, đổ xuống mặt nước, tan loãng ra thành muôn ngàn vệt sáng lập lòe. Nâng chén rượu nhỏ lên môi, tôi nhìn thấy cả vầng trăng nằm chềnh ềnh dưới đáy chén. Một ngụm cạn, cảm giác mát lạnh lan tỏa, tưởng như mình đã nuốt trọn mảnh trăng vàng, nuốt trọn cái không khí huyền ảo của đêm Huế vào trong lòng.

Giữa không gian tĩnh mịch ấy, ánh sáng duy nhất, ngoài vầng trăng trên cao, là những ánh đèn le lói từ những ngôi nhà nhỏ ven sông. Có ánh đèn vàng hắt ra từ một căn nhà ai đó còn thức khuya, có ánh đèn trắng của một bến đò vắng, và xa xa, ánh đèn từ những ngôi chùa trên núi như những vì sao lạc giữa cõi trần. Những ánh sáng ấy, nhỏ nhoi, rải rác, lại trở thành những điểm nhấn lung linh, khiến dòng sông không hề cô độc.

Chúng tôi ngừng nói chuyện. Chỉ còn tiếng nước, tiếng gió, và nhịp thở của thành phố đang ngủ. Tôi nhắm mắt lại, lắng nghe. “Tôi, dù tiếp những người bạn từ phương xa… vẫn cảm nhận Huế qua từng hơi thở”. Phải rồi, Huế không chỉ thấy bằng mắt, mà phải cảm bằng tất cả các giác quan. Nó thấm vào người qua làn gió mát, qua mùi hương sông nước, qua cái se lạnh của đêm khuya, và qua cái vị mặn mà, nồng ấm của chén rượu dưới trăng.

Rồi một người bạn cất tiếng hát. Một làn điệu Ca Huế. Giọng hát không chuyên, nhưng trong trẻo, vang lên giữa không gian tĩnh lặng, nghe mà nao lòng. Bài hát nói về con sông, về mảnh trăng, về một mối tình xa xưa. Âm nhạc ấy dường như là ngôn ngữ duy nhất có thể diễn tả hết cái hồn của đêm Huế. Nó da diết, sâu lắng, như chính dòng nước sông Hương vẫn âm thầm chảy qua bao thăng trầm lịch sử.

Khi thuyền quay trở về bến, thành phố đã chìm vào giấc ngủ sâu nhất. Bước lên bờ, chân đi mà lòng còn lưu luyến. Cái cảm giác “uống cả vầng trăng” vẫn còn nguyên vẹn – một cơn say nhẹ nhàng, thanh thoát của tâm hồn.

Tôi chợt hiểu lời anh Định sâu sắc hơn. “Phát triển mà Huế vẫn là Huế” có lẽ là giữ được cho thành phố này những đêm tĩnh lặng như thế, những khoảng không gian để con người ta có thể ngồi trên thuyền, lặng im mà “uống trăng”, mà lắng nghe hơi thở của lịch sử, của dòng sông. Huế đẹp nhất, Huế nhất, chính là khi nó biết giữ lại những “mảng tối” quý giá ấy – nơi bản sắc và tâm hồn của một vùng đất cố đô được bảo toàn.

Đêm ấy qua đi, nhưng tôi mang theo một chút Huế trong lòng – một chút trăng vàng dưới đáy chén, một chút sương đêm phảng phất, và một câu hỏi day dứt về sự phát triển hài hòa, như một kỷ vật vô giá cho những hành trình sắp tới.