Nguyễn Đình Andy 
HUẾ – NHỮNG MẢNH GHÉP THỜI GIAN
Những ngày đầu, Huế hiện lên trong tôi như một bức tranh thủy mặc chưa hoàn thành. Từ trung tâm thành phố, muốn về phía Cầu Ngói Thanh Toàn, con đường duy nhất là một lối mòn ngoằn ngoèo, len lỏi qua những xóm làng yên ả.
Tôi nhớ như in những lần đạp xe về đó. Chiếc xe đạp cà tàng là phương tiện khám phá lý tưởng nhất. “Phải lặn qua cánh đồng” – đúng như cảm giác ấy. Sau khi rời khỏi vài con đường nhựa nhỏ, tôi như lạc vào một thế giới khác. Con đường đất ngoằn ngoèo, “rễ cây băng ngang đường” – những rễ cây đa, cây si to bằng cổ tay nổi lên trên mặt đất, tạo thành những gờ giảm tốc tự nhiên.
Và rồi Cầu Ngói Thanh Toàn hiện ra. Không giống với ngày nay, khi nó đã trở thành một điểm du lịch được tu bổ kỹ lưỡng, năm 2008, cây cầu mang một vẻ đẹp hoang sơ đến nao lòng. “Cầu Ngói Thanh Toàn cũng hoang sơ lắm lắm…” – cái hoang sơ ấy là vẻ đẹp nguyên bản, chân chất, chưa bị đánh thức bởi những xô bồ của du lịch đại chúng.
Bước ngoặt bắt đầu vào khoảng năm 2009. Dự án khu dân cư An Cựu City như một cơn địa chấn, thay đổi hoàn toàn diện mạo vùng đất phía Tây thành phố. Tôi còn nhớ những ngày đầu tiên, tiếng máy ủi, máy xúc gầm rú suốt ngày đêm. Những cánh đồng lúa xanh mướt, những con đường làng quanh co dần biến mất.
Thay vào đó là một “con lộ thăng ro ro” – một con đường nhựa rộng lớn, phẳng lì, thẳng tắp. Nó không chỉ dừng lại ở khu dân cư mà còn “băng luôn đến cánh đồng về Cầu Ngói”, rút ngắn hành trình từ trung tâm thành phố về với di sản này chỉ còn một nửa thời gian.
Lúc đầu, ai cũng hào hứng. Sự hiện đại hóa mang đến nhiều tiện ích. Việc đi lại trở nên dễ dàng. Những ngôi “nhà dân cao tầng được xây lên” san sát, “các con đường thẳng tắp cũng mọc lên” như những ô bàn cờ. Huế bắt đầu phổng phao, khang trang hơn.
Cái gì đến rồi sẽ đến, Huế được công nhận là “đô thị Trung Ương”. Danh hiệu ấy đi kèm với những dự án quy mô lớn, những cây cầu mới, những tuyến đường vành đai. Kinh tế phát triển, đời sống người dân được nâng cao.
Nhưng rồi, một ngày nọ, khi đang đi trên con đường rộng thênh thang ấy, tôi chợt giật mình. Tôi nhận ra mình đang thèm một chút gập ghềnh của con đường đất ngày xưa. Thèm cái bóng mát của những tán cây cổ thụ mà giờ đã nhường chỗ cho những cột đèn cao áp. Thèm sự tĩnh lặng đến mức có thể nghe thấy tiếng lá rơi, thay vì tiếng động cơ xe máy xuyên đêm.
Cái hồn ấy là gì? Là nhịp điệu chậm rãi, là khoảng lặng giữa lòng phố thị, là sự hòa quyện giữa kiến trúc và thiên nhiên. Nó nằm trong hơi thở của những khu vườn cổ, trong tiếng chuông chùa vang vọng buổi hoàng hôn, trong những con đường nhỏ mà mỗi gốc cây, mỗi bức tường rêu phong đều biết nói.
Sự hiện đại hóa, dù cần thiết, đã vô tình làm phai mờ những giá trị ấy. Các “mảng tối” – những không gian trầm mặc, những khoảng xanh bị thu hẹp dần. Ánh đèn điện đã xua tan bóng tối, nhưng cũng làm mờ đi vẻ đẹp huyền ảo của những đêm trăng trên sông Hương.
Mười năm ở Huế, tôi chứng kiến sự đánh đổi. Sự phát triển là tất yếu, không ai có thể cưỡng lại. Huế cần thịnh vượng, người dân Huế cần một cuộc sống đầy đủ hơn. Nhưng bài toán đặt ra là làm sao để “phát triển mà Huế vẫn là Huế” như anh Định thường nói..
Giờ đây, khi đã rời Huế, trong ký ức tôi vẫn tồn tại hai hình ảnh song song: một Huế tĩnh lặng, trầm mặc của những năm 2008 và một Huế năng động, hiện đại của năm 2018. Cả hai đều là Huế. Có điều, tôi vẫn thường ao ước có một lối rẽ nhỏ nào đó, dẫn tôi trở về với con đường đất ngày xưa, nơi tiếng xe đạp xào xạc trên lá khô và hương lúa mới còn phảng phất trong gió.
Ký ức tháng 09/2025
