LÀM NGƯỜI “HUẾ” CHÍNH HIỆU

Trong hành trình dài rong ruổi khắp mọi miền, tôi nhận ra một điều: được sinh ra ở một nơi là một sự ngẫu nhiên, nhưng được trở thành một người của nơi đó, lại là một sự lựa chọn. Với Huế, để trở thành một người “Huế” chính hiệu, không chỉ đơn thuần là có tên trong hộ khẩu, mà là một quá trình thẩm thấu, một sự đồng điệu của tâm hồn. Và tôi nghĩ mình may mắn, vì đã có những cơ duyên đặc biệt để hiểu điều đó, không phải qua sách vở, mà qua những con người thực, những cuộc gặp gỡ định hình.

Một trong những may mắn lớn nhất của tôi là thường được sống trong không gian của sông Hương, không phải từ bờ nhìn ra, mà từ chính lòng sông nhìn vào. Những buổi chiều được ngồi trên tàu rồng, dưới ánh hoàng hôn tím biếc, cùng trò chuyện, dùng bữa tối hay thưởng thức tách cà phê với những người bạn Huế thực thụ. Trên con tàu ấy, sông Hương không còn là một cảnh quan, mà trở thành một không gian sống động, một dòng chảy văn hóa. Và đặc biệt hơn, là được bay cùng họ trên những chặng bay dài – những không gian giữa trời và đất, nơi những câu chuyện về Huế trở nên sâu lắng lạ thường.

Tôi còn nhớ những lần được ngồi cùng Bác Xuân – một trí thức gốc Huế. Giữa mênh mông trời biển, hay trên sóng nước Hương Giang, giọng nói ấm áp của bác kể về một Huế của thời bao cấp, một Huế với những “ông hoàng” không ngai vàng, những “bà chúa” không lầu son. Bác nói về cái chất Huế không phải ở sự giàu sang vật chất, mà ở cái “thần thái” của con người: sự điềm tĩnh trước biến cố, sự tinh tế trong ứng xử, và một tình yêu văn chương, nghệ thuật chảy trong huyết quản. Bác bảo: “Người Huế mình, cái gì cũng phải có ‘hồn’. Một tách trà, một câu thơ, một lời nói… đều phải có cái hồn của nó. Sống mà vô hồn, thì có ở Huế cũng chỉ là cái xác.” Những lời nói đó, thoát ra từ một tâm hồn đã trải qua bao thăng trầm, khiến tôi ngộ ra rằng, làm người Huế trước hết là giữ cho mình một cái hồn biết rung cảm trước cái đẹp.

Rồi những lần được gặp gỡ, lắng nghe Cô Thái Kim Lan – một người phụ nữ mà với tôi, cô chính là hiện thân của văn hóa Huế sống động. Trên bàn ăn trong căn nhà rất Huế của cô, cô kể cho tôi nghe về những buổi sáng theo bà ngoại ra chợ Đông Ba chọn rau, về cách nấu một nồi nước dùng bún bò sao cho đủ vị ngọt xương, thơm sả, cay ớt. Cô nói về Huế bằng một tình yêu dịu dàng mà mãnh liệt, không phải thứ tình yêu sùng bái quá khứ, mà là một sự kết nối có ý thức. Cô bảo: “Chất Huế nó nằm trong từng thói quen nhỏ nhất. Từ cách mình gói một chiếc bánh, cách mình chào hỏi một người lớn tuổi, đến cách mình im lặng khi cần lắng nghe. Nó là một sự tu dưỡng từ bên trong.” Qua cô, tôi hiểu thêm rằng, làm người Huế là một sự rèn giũa bản thân mỗi ngày, để văn hóa thấm vào từng hành động, cử chỉ nhỏ nhất.

Và còn biết bao người bạn trong ngành du lịch – những hướng dẫn viên, những chủ nhà hàng, những người nghệ sĩ ca Huế. Họ không nói với tôi bằng lý thuyết cao xa. Họ cho tôi thấy Huế qua cách họ làm việc: sự tỉ mỉ trong từng món ăn, sự tận tâm khi kể về lịch sử quê hương, và ánh mắt rạng ngời khi thấy du khách trầm trồ về vẻ đẹp của Huế. Họ dạy tôi rằng, yêu Huế không phải là giữ Huế cho riêng mình, mà là mang Huế giới thiệu với thế giới một cách trân trọng và tự hào nhất.

Những cuộc gặp gỡ ấy, trong những không gian đặc biệt ấy, đã cho tôi một góc nhìn đa chiều về con người Huế. Họ khác nhau về tuổi tác, nghề nghiệp, nhưng đều toát lên một vài điểm chung: sự trầm tĩnh, lối nói chuyện nhẹ nhàng, có chiều sâu, một sự am hiểu văn hóa một cách tự nhiên, và trên hết, một tình yêu thương trìu mến dành cho quê hương.

Vậy, “làm người Huế chính hiệu” là gì, sau tất cả những trải nghiệm ấy?
Trước hết, đó là một sự lựa chọn. Bạn chọn sống chậm lại, chọn lắng nghe nhiều hơn, chọn tìm kiếm cái đẹp trong những điều giản dị. Bạn chọn để cho Huế “ngấm” vào mình.
Thứ hai, đó là một thái độ sống. Sống có chiều sâu, có văn hóa. Biết trân trọng quá khứ nhưng không bị nó trói buộc. Biết mở lòng với cái mới nhưng vẫn giữ được cái cốt cách riêng.
Và cuối cùng, đó là một trách nhiệm. Trách nhiệm gìn giữ, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của Huế, dù bạn đang ở bất cứ nơi đâu.

Tôi may mắn được gặp những “sứ giả” của Huế như Bác Xuân, Cô Thái Kim Lan và nhiều người bạn khác. Họ chính là những tấm gương sống động về một người Huế chính hiệu. Hành trình của tôi chưa dừng lại. Tôi vẫn đang trên đường học cách để trở thành một người Huế, không phải bằng giấy tờ, mà bằng chính sự thẩm thấu trong tâm hồn. Và có lẽ, khi nào tôi có thể cảm nhận được nỗi buồn của một chiều mưa Huế, niềm vui của một sớm nắng trên sông Hương, và sự bình yên trong tiếng chuông chùa vọng lại, thì khi ấy, tôi đã phần nào chạm được vào cái hồn của đất Cố đô này.